1 Eylül: Savaşın başladığı gün, barışın sembolüne nasıl dönüştü?

Her yıl 1 Eylül’de anılan Dünya Barış Günü’nün arkasında insanlık tarihinin en büyük yıkımlarından birinin başlangıcı bulunuyor. 1 Eylül 1939’da Nazi Almanyası’nın Polonya’yı işgal etmesiyle başlayan İkinci Dünya Savaşı, yıllar sonra savaş karşıtı hareketlerin barış çağrılarıyla özdeşleşen bir tarihe dönüştü.

Altı yıl süren savaş boyunca milyonlarca insan hayatını kaybederken, kentler yıkıldı ve milyonlarca kişi yaşadığı yerlerden ayrılmak zorunda kaldı. Savaşın ardından oluşan “bir daha asla” düşüncesi, yeni çatışmaların önlenmesi ve barışın korunması yönündeki mücadelenin temelini oluşturdu.

Savaşın başladığı tarih neden seçildi?

1 Eylül’ün barışla özdeşleşmesindeki temel amaç, bir zaferi kutlamak değil, savaşın neden olduğu yıkımı unutmamak oldu. İkinci Dünya Savaşı’nın başladığı tarih, zaman içerisinde savaş karşıtlığı, silahsızlanma ve militarizme karşı mücadelenin sembollerinden biri haline geldi.

1 Eylül’ün ilk kez 1946 yılında Almanya’nın Sovyet işgali altındaki bölgesinde barış günü olarak anıldığı belirtiliyor. Daha sonraki yıllarda özellikle Doğu Almanya ve diğer sosyalist ülkelerde düzenlenen etkinliklerle bu gelenek yaygınlaştı.

Türkiye’de 1 Eylül geleneği

Türkiye’de ise 1 Eylül’ün Dünya Barış Günü olarak anılması 1970’li yıllara uzanıyor. 1976 yılında İstanbul, Ankara ve İzmir’de düzenlenen etkinliklerle gün, Türkiye’deki barış hareketlerinin önemli tarihlerinden biri haline geldi.

Sendikalar, meslek örgütleri ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının katıldığı etkinliklerde savaş ve silahlanmaya karşı barış çağrıları öne çıktı.

1 Eylül mü, 21 Eylül mü?

Dünya Barış Günü konusunda iki farklı tarih bulunuyor. Türkiye’de ve bazı ülkelerde 1 Eylül uzun yıllardır barış günü olarak anılırken, Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen resmi Uluslararası Barış Günü 21 Eylül’de kutlanıyor.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Uluslararası Barış Günü’nü 1981 yılında oluşturdu. Gün, 2001 yılında alınan kararla her yıl 21 Eylül’de kutlanmak üzere sabitlendi. Bu tarih aynı zamanda küresel ateşkes ve şiddetsizlik günü olarak da tanımlandı.

Böylece iki tarih farklı tarihsel geçmişleri temsil etmeye devam ediyor. 1 Eylül, İkinci Dünya Savaşı’nın başlangıcından doğan savaş karşıtı hafızayı ve barış mücadelesini simgelerken; 21 Eylül, Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen resmi Uluslararası Barış Günü olarak uluslararası takvimde yer alıyor.

1 Eylül’ün taşıdığı anlam ise geçmişte yaşanan büyük yıkımı hatırlatırken, yeni savaşların önlenmesi ve barışın korunması gerektiğine yönelik çağrıyı canlı tutmasından geliyor.

KAYNAK: MEDYASCOPE