1286 yıl önce bugün İzmit’i de vuran büyük deprem!

Bugün İstanbul olarak bilinen Konstantinopolis, tarih boyunca büyük depremlerle karşı karşıya kaldı. Bunlardan biri de 26 Ekim 740 tarihinde, Bizans İmparatoru III. Leon döneminde meydana gelen büyük depremdi. Dönemin tarihçilerinin kayıtlarına göre deprem, Konstantinopolis’te ciddi yıkıma neden oldu. Sadece başkentte değil, Trakya ve Bitinya bölgelerinde de etkili olan sarsıntı, Marmara çevresindeki yerleşimlerde büyük hasar meydana getirdi.

740 Konstantinopolis depreminde nereler etkilendi?

Tarihî kaynaklarda yer alan bilgilere göre deprem, Konstantinopolis’in kara surlarının önemli bölümlerine zarar verdi. Çok sayıda kamu binası, kilise, manastır ve konutun yıkıldığı ya da ağır hasar gördüğü aktarılıyor. Depremden etkilenen yerler arasında bugünkü Kocaeli’nin İzmit ilçesiyle özdeşleşen Nikomedia ve İznik’in tarihî adı olan Nikaia da bulunuyordu. Karamürsel çevresiyle ilişkilendirilen Prainetos da hasar gören yerleşimler arasında sayılıyor. Bu bilgiler, 740 yılındaki depremin yalnızca İstanbul merkezli bir afet olmadığını, Marmara Bölgesi'nin geniş bir kesiminde etkili olduğunu ortaya koyuyor.

Marmara Denizi'nde su çekilmesi yaşandı mı?

740 Konstantinopolis depremine ilişkin bazı tarihî anlatılarda denizin kimi bölgelerde kıyıdan çekildiği ve ardından geri dönerek kıyı yerleşimlerini su altında bıraktığı belirtiliyor.

Bu anlatımlar, deprem sonrasında denizde olağan dışı hareketler yaşanmış olabileceğine işaret ediyor. Ancak günümüze ulaşan kayıtlar, olayın günümüzdeki anlamıyla bir tsunami olup olmadığını veya dalgaların boyutunu kesin olarak belirlemeye yeterli değil.

Depremden sonra surlar yeniden inşa edildi

Konstantinopolis'in kara surları, Bizans başkentinin savunması açısından büyük önem taşıyordu. Depremde meydana gelen hasarın ardından surların onarılması için çalışmalar yürütüldü.

Tarihî araştırmalarda, onarım sürecinin önemli mali kaynak gerektirdiği ve dönemin yönetiminin yeniden inşa faaliyetleri için çeşitli düzenlemeler yaptığı aktarılıyor.

Depremin etkileri, yalnızca fiziksel yıkımla sınırlı kalmadı. Olay, Bizans toplumunun dinî ve kültürel hafızasında da yer edindi. Nitekim 26 Ekim tarihi, Konstantinopolis'te büyük depremin anıldığı dinî günlerden biri hâline geldi.

Konstantinopolis depremi neden önemli?

740 yılında yaşanan deprem, Marmara Bölgesi'nin tarih boyunca yıkıcı sarsıntılardan etkilendiğini gösteren önemli tarihî olaylardan biri olarak kabul ediliyor.

İstanbul, İzmit ve İznik gibi tarihî yerleşimlerin aynı deprem anlatılarında yer alması, bölgenin deprem geçmişinin yalnızca modern dönemle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.

Aradan yaklaşık 1.286 yıl geçmesine rağmen Konstantinopolis depremi, tarihî kayıtlar aracılığıyla günümüze ulaşan ve Marmara'nın deprem geçmişine ışık tutan olaylar arasında bulunuyor.